Skip to content

Bemoediging en inspiratie

2 augustus 2010

Het TV-programma Zomergasten is weer begonnen. Ik kijk en luister er graag naar. Vaak zitten er interessante gasten aan tafel. Vorige week beet Jan Marijnissen het spits af. In de keuze van zijn filmfragmenten zat veel onderwijs. De docent als explicateur, bemoediger, inspirator, luisteraar, meedenker.

Explicateur

De onderwijzer als explicateur werd uitgebeeld door Pierre Janssen, die de kijkers via zijn programma Kunstgrepen uitlegde hoe kunst ‘verstaan’ moest worden. Mensen die vanuit hun passie vertellen zijn in staat je persoonlijk te raken, vond Marijnissen. Docenten zouden meer moeten uitleggen, meer als explicateur moeten optreden dan als begeleider op afstand.

Ik ben het met hem eens. De ‘macht van het woord’ waar het in de uitzending ook over ging, is van onschatbare waarde, zeker als het gesproken wordt door een gepassioneerd iemand. Ik heb het geluk gehad op de middelbare school zo’n explicateur als geschiedenisleraar te hebben. In een paar jaar tijd trok de wereldgeschiedenis, in chronologische volgorde van de oudheid tot ergens in de jaren zestig van de vorige eeuw, aan mij voorbij. Mijn geschiedenisleraar Leijnse was een rasverteller. Dat was dan ook het enige wat hij deed. Er kwam geen enkele leermethode aan te pas en we hoefden verder niets te doen, alleen maar te luisteren. Geweldig vond ik het! Overigens heb ik wel schriften vol geschreven, want alle stof werd uiteraard wel geëxamineerd. Op de Rijksarchiefschool werd het tweede gedeelte van de vaderlandse geschiedenis verteld door prof.dr. Groenveld. Hij kon gepassioneerd over de zeventiende eeuw vertellen. Een boeiend spreker, ik heb enorm van zijn lessen genoten!

Wegwijzer

De docent als explicateur, als wegwijzer, als eye-opener. Die ontmoette ik op de Bibliotheek- en Documentatie Academie. Marcel Messing doceerde daar het vak ‘Westerse en niet-Westerse culturen’. Er ging een wereld voor mij open. Zijn uitleg over wereldgodsdiensten en vooral de vergelijkingen tussen de geschiedenissen van het ontstaan en de ontwikkelingen van de godsdiensten vond ik buitengewoon interessant. Zijn toelichting op verschillende stromingen, zoals Boeddhisme, Theosofie, Zen, Antroposofie, Tao, Soefisme, noem maar op…, waren voor mij een eye-opener. Tot dan toe had ik veilig in mijn besloten geloofswereldje geleefd, maar tijdens de lessen van Messing ontdekte ik dat er nog veel meer was.  Wat mij van zijn manier van doceren vooral is bijgebleven is dat zijn uitleg over godsdiensten en stromingen ingetogen, integer en vooral zonder oordeel was. Tot dan toe had ik alleen over andere godsdiensten gehoord in een (ver)oordelende vorm. Messings lessen in combinatie met de boeiende lessen filosofie (ik ben helaas de naam van de docent vergeten) hebben bij mij een zelfstandig denk- en zoekproces in gang gezet. En dat is mijns inziens ook een hele belangrijke bijdrage die een docent zou moeten leveren aan het ontwikkelingsproces van zijn leerlingen: hen op een inspirerende manier zo objectief mogelijke informatie bieden waardoor leerlingen zelfstandig aan het denken worden gezet en ze niet van te voren al doordrenken met (voor)oordelen.

Bemoediging

Het tweede filmfragment dat Jan Marijnissen die avond had gekozen, was een gedeelte uit een interview van Melvin Bragg met de kunstenaar Howard Hodgkin. Hodgkin heeft het in dat fragment over de bemoediging die hij ontving van zijn leermeester die hem ertoe aanzette meer gevoel in zijn werk te leggen. Toen Hodgkin over die bemoediging vertelde raakte hij zeer geëmotioneerd. Zijn leermeester had hem GEZIEN, had iets IN hem gezien. Hij had hem bemoedigd om datgene wat erin zat te tonen, er expressie aan te geven. Dat ontroerde Hodgkin zo omdat zijn ouders hem nooit in zijn passie hadden bemoedigd. Zij hadden liever gezien dat hij een ‘echt’ vak zou leren en een goede amateurkunstenaar was geworden.

Presentator Jelle Brandt Corstius vroeg Marijnissen door wie hij bemoedigd was. Marijnissen antwoordde dat vooral zijn moeder hem bemoedigd had en dat hij vond dat zeker ouders hun kinderen horen te bemoedigen. Maar ook leraren zouden hun leerlingen meer moeten bemoedigen. Leerlingen hebben bemoediging nodig als steuntje in de rug: jij kunt het, ik zie dat het in jou zit. Bemoediging kun je alleen maar geven als een een leerling ook daadwerkelijk ZIET.

Bemoediger

Naar aanleiding van het filmfragment ging ik eens na welke docent mij bemoedigd heeft. Na enig nadenken kwam ik aanvankelijk tot één leerkracht… Juffrouw Verstel uit de eerste klas van de lagere school. Zij ZAG mij en door haar heb ik mij bemoedigd gevoeld. Veel later heb ik het daar eens over gehad met de meester uit de vierde klas, die later naar het voortgezet onderwijs vertrok, waar ik hem als docent kreeg. Hij vertelde dat juffrouw Verstel een bijzondere gave had om bij kinderen op jonge leeftijd al de (dan nog grotendeels) verborgen talenten te zien. Later bleek dan dat zij zich zelden had vergist. In die eerste klas bij juffrouw Verstel heb ik me ongelofelijk senang gevoeld. Er werd niet gepest in die klas en elk kind kreeg de aandacht die het nodig had, een soort individueel onderwijs avant la lettre. Vanaf de tweede klas zat ik op een andere school, waar het er helaas heel anders aan toe ging dan in de klas bij juffrouw Verstel.

De zoektocht in mijn geheugen naar bemoediging in het onderwijs leverde nog iemand op: Mimi Zuijderhoudt-Hulst, docente Geschiedenis van Boek en Handschrift op de Bibliotheek- en Documentatie Academie. Bij haar heb ik mijn eindexamenscriptie gemaakt en zij kwam voor mij op tijdens het laatste mondelinge examen. Dat zie ik ook als een soort bemoediging, hoewel van een andere orde dan de bemoediging van juffrouw Verstel.

Wonderlamp oppoetsen

Ik denk dat ieder mens op z’n tijd bemoediging nodig heeft. Of het nu gaat om het verwezenlijken van zijn dromen of in het alledaagse leven. Bemoediging is de koperpoets van ons leven. Wrijf de wonderlamp op en de geest verschijnt om dromen waar te maken. De geest voelt zich vast prettiger in regelmatig opgepoetste wonderlamp dan in een lamp die onder de korenmaat wordt geschoven en in het slechtste geval af en toe weggeschopt wordt. Een opgepoetste lamp maakt de geest sterk genoeg om naar buiten te komen. Dat liet het fragment van Hodgkin duidelijk zien. Bemoediging is dus uiteraard niet alleen voor kinderen, al dan niet in het onderwijs, maar ook voor volwassenen belangrijk. Veel volwassenen zijn in staat hun eigen lamp op te poetsen, maar als een ander ook af en toe eens de lamp opwrijft, geeft dat een extra glans en voelt de geest zich extra gesterkt.

Luisteren, meedenken en inspireren

In een van de laatste filmfragmenten zagen we Galileo Galilei en zijn leerling met elkaar in discussie. De leermeester luisterde aandachtig naar zijn leerling, die zich kon vinden in Galileo’s ideeën, maar toch koos voor de zekerheid van het geloof en daarmee zijn familie wilde beschermen. Galileo Galilei wees zijn leerling niet af maar dacht met hem mee. Daardoor wist Galilei zijn leerling dusdanig te inspireren dat deze zich direct na de discussie weer geestdriftig verdiepte in diens geschriften. De luisterende, meedenkende en inspirerende leermeester. Ook die is belangrijk in ons leven. Ook een leermeester is nooit uitgeleerd, dus is altijd gebaat bij luisteren en meedenken om zo tot nieuwe ideeën te komen en anderen te inspireren.

Leerling en leermeester

Omgaan met inspirerende, luisterende en meedenkende mensen geeft je energie. Naar mijn idee is elk mens een leerling èn een leermeester tegelijkertijd. Dat blijft zo, je hele leven lang. Dat maakt het leven ook boeiend en het geeft inspiratie voor nieuwe ideeën. Het is leuk om te brainstormen met mensen die enthousiast zijn, om visies en ideeën te ontwikkelen en die uiteindelijk concreet vorm te geven. En het is leuk om te leren en om te ontdekken dat er steeds weer iets nieuws te leren valt wat weer kan leiden tot nieuwe ideeën. Een inspirerende vicieuze cirkel!

13 reacties leave one →
  1. Elly permalink
    31 januari 2011 11:42

    Anneke, wat een prachtige ‘waardeNvolle’ woorden, dank je daarvoor. De afwisseling leerling-leermeester, een leven lang leren op ieder gebied en met empathie doorgeven.
    Ik ben het helemaal met je eens.

  2. Wat Van Waarden Is permalink
    19 augustus 2010 16:27

    Ha Marleen, dank je wel voor je mooie reactie! Daar gaat de parel(moer) zeker extra mooi van glanzen!🙂

  3. Marleen permalink
    19 augustus 2010 09:15

    Wat een parelpost! Alle reden voor een flinke portie ‘extra glans’ voor jou!🙂

  4. Wat Van Waarden Is permalink
    6 augustus 2010 08:59

    @Christian, toch nog een uitgebreide reactie🙂 Dank je wel! En jouw laatste zin kan ik alleen maar van harte onderschrijven. Ik merk het tijdens gastlessen en rondleidingen door het 18de-eeuwse Van de Perrehuis waarin het Zeeuws Archief is gehuisvest ook altijd: sappige verhalen over welk onderwerp dan ook, gaan er in als koek. Luisteren naar een goed verteld verhaal is geweldig, en dat is het vertellen van een goed verhaal zeker ook!

  5. 5 augustus 2010 18:52

    Hoi Anneke, ik doe met deze korte reactie geen enkel recht aan de uitgebreide, inhoudelijke reacties die je regelmatig op mijn blog achterlaat, of aan de lengte en de kwaliteit van jouw blogpost hier – sorry dus – maar ik wilde maar even kwijt dat ik dit een heel mooi geschreven post vond. Vooral het persoonlijke karakter ervan. Echt heel erg mooi.

    • Wat Van Waarden Is permalink
      6 augustus 2010 08:34

      Ha Christian, dank je wel voor je reactie. Blij dat je het een mooie post vindt. Het is best lastig om op een vrij persoonlijke blogpost te reageren, misschien, en het hoeft ook niet altijd lang te zijn. Ik ben zelf altijd van plan korte reacties te schrijven, maar het worden altijd hele verhalen, haha. Maar ja, daarmee heb ik dan toch gezegd wat ik op dat moment te zeggen heb. En bovendien… reageren is belangrijk (was het dan ook helemaal eens met jouw blogpost daarover!), hoewel ik het ook niet altijd doe, alleen als ik denk dat ik iets zinnigs te zeggen heb. En dan is ’t meteen uitgebreid ook 😉

      • 6 augustus 2010 08:50

        Ach, sommige posts lenen zich nu eenmaal minder voor reacties die nog iets toe zouden moeten voegen. Die moet je gewoon laten zoals ze zijn – mooier wordt het niet.😉

        Als ik inhoudelijk zou hebben willen reageren, dan zou ik verteld hebben over mijn eigen docenten geschiedenis op de middelbare school, beide rasvertellers en met zoveel liefde voor het vak en fascinatie voor geschiedenis. Ik kan me nog herinneren dat een van hen iedere dag wel een verhaal vertelde over een of andere heilige en hoe die aan zijn of haar (meestal gruwelijk) einde kwam – vooral leuk voor jongetjes om te horen. De andere docent was vooral erg betrokken bij dingen die er in de wereld gebeurde en hij relateerde dat dan weer aan het verleden. Vooral zijn oprechte betrokkenheid, daar waren de meisjes dan weer erg van onder de indruk.

        Van mijn eigen tijd als docent kan ik me nog lessen herinneren aan eerstejaars, wanneer ik ze een uurtje onderhield over hoe Lodewijk XIV in zijn paleis leefde en welke smerige gewoontes de ‘royals’ hadden in die tijd. Aan je lippen hingen ze dan. Dat soort lessen zou ik graag nog eens terughalen.

        Niks mooier dan mensen boeien met een verhaal!

  6. 4 augustus 2010 19:24

    Ha Freya,
    Dank je wel voor je reactie en je link naar deze blogpost op je blog HistoFun!
    Anneke

Trackbacks

  1. Vier vrouwen en het Stedelijk « Wat Van Waarden Is
  2. De aanwezigheid van afwezigheid « Wat Van Waarden Is
  3. Geschiedenisles
  4. Tweets that mention Bemoediging en inspiratie « Wat Van Waarden Is -- Topsy.com

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: